Akut Koroner SendromDr. Gökhan Şahin Oluşturuldu: 2016-04-28 23:58:58
Görüntü Sayısı: 9595

Akut Koroner Sendrom

Akut Koroner Sendrom; kalp kasını besleyen koroner arterlerin daralma veya tıkanması ile kalbin kan akımının kısmi yada tam kesilmesi sonucu ortaya çıkan sendromdur. Dünyadaki ölümlerin en sık sebebidir.

Akut Koroner Sendrom

Akut Koroner Sendrom

Dr. Gökhan Şahin


Tanım :

Akut koroner sendrom, ani başlayan, kalbin kanlanmasını azaltan durumlara verilen isimdir. Akut koroner sendrom belirtileri kalp krizi sırasında hissettiğiniz göğüste baskı hissini, hafif egzersiz yaparken yada istirahat halinde göğüste hissedilen basınç hissini içerebilir (unstabl angina). Akut koroner sendromun ilk belirtisi ani kalp durması dahi olabilir (kardiyak arrest) . Akut koroner sendrom tanısı sıklıkla acil servislerde konulur.

Tanısı hızlı konulursa akut koroner sendrom tedavi edilebilir bir durumdur. Belirtilerinize, bulgularınıza ve kalbinizin genel durumuna göre akut koroner sendrom tedavisi farklılıklar gösterebilir.

Belirtileri :

Akut koroner sendrom belirtileri kalp krizi belirtileri ile aynıdır. Akut koroner sendrom hızlı bir şekilde tedavi edilmezse kalp krizi gelişebilir. Akut koroner sendrom belirtilerini çok ciddiye almak gereklidir çünkü bu sendrom hayatı tehdit edici bir durumdur. Eğer aşağıdaki belirtilere sahipseniz ve kalp krizi geçirdiğinizi düşünüyorsanız hemen acil hattını arayınız.

  • Göğüste yanma, göğüs üzerinde basınç ve ağırlık şeklinde hissedilen göğüs ağrısı
  • Sol kolda ve çenede ağrı (yansıyan ağrı)
  • Bulantı
  • Kusma
  • Nefes almada güçlük ve nefes darlığı (Dispne)
  • Ani, ağır, şiddetli terleme (Diaforez)

Eğer kalp krizi geçiriyorsanız belirti ve bulgular; yaşınıza, cinsiyetinize ve şeker hastalığı gibi altta yatan tıbbi durumlara bağlı olarak değişebilir.

Yukarıda sıralanan belirtilere ek olarak şu belirtilerde görülebilir.

  • Karın ağrısı
  • Mide yanmasına benzer ağrı
  • Terli cilt
  • Sersemlik hissi, baş dönmesi, bayılma
  • Alışılmadık, açıklanamayan güçsüzlük
  • Huzursuzluk ve endişe hissi

Ne zaman bir doktoru görmelisiniz? :

Göğüs ağrınız varsa ve bu durumun akut koroner sendrom olduğunu düşünüyorsanız hemen acil servisi arayın. Hastaneye kendi aracınızı kullanarak değil acil servis ambulansını kullanarak gidin. Çünkü kalp krizi geçiriyor olabilirsiniz.

Eğer tekrarlayan göğüs ağrılarınız varsa, doktorunuzla görüşün. Tekrarlar göğüs ağrılarınız anginanın (kardiyak ağrı) bir formu olabilir ve doktorunuz size en iyi tedaviyi seçmenizde yardımcı olacaktır. Örnek verecek olursak; egzersiz sırasında başlayan ve istirahat ile rahatlayan göğüs ağrısı yaşayabilirsiniz (stabl angina). Bunun yanında unstabl anginada ağrının ne zaman başlayacağı belli olmaz ve genelde ağrı istirahat sırasında başlar ve genellikle stabl angina ağrısından daha şiddetli bir ağrıdır.

Nedenleri:

Akut koroner sendrom, en sık kalp damarlarında oluşmuş olan tıkayıcı plakların bir sonucu olarak görülür (koroner ateroskleroz). Bu plaklar yağ birikimlerinden oluşur ve kalp damarlarında daralmaya, kan akışında azalmaya ve ilerleyen zamanlarda durmaya neden olur.

Akut Koroner Sendrom

Sonuç olarak; kalbiniz yeterli miktarda oksijenden zengin kanı vücudunuza pompalayamaz, kalbinizin kanlanması bozulur, kardiyak göğüs ağrısı (angina) yada kalp krizi gelişir. Akut koroner sendromlu vakaların çoğunda bu sendrom, kalp arterlerindeki plakların rüptüre olması (yırtılması) ve sonucunda damar içi pıhtı gelişmesi ile ortaya çıkar. Kalp arterleri içerisinde plak gelişimi ve sonrasında pıhtı oluşması kalp arterlerinin tıkanmasına, kalp kasınızın kan akım miktarının ileri düzeyde azalmasına neden olur. Eğer kalbin kan akımı ileri düzeyde azalırsa kalp krizi gelişir.

Risk faktörleri:

Akut koroner sendrom risk faktörleri diğer kalp hastalıklarındaki risk faktörlerine benzer. Akut koroner sendrom risk faktörlerini sıralayacak olursak

  • İleri yaş ( 45 yaşından büyük erkekler, 55 yaşından büyük kadınlar)
  • Yüksek tansiyon
  • Yüksek kan kolesterolü
  • Sigara içmek
  • Fiziksel aktivite yokluğu
  • Tip 2 şeker hastalığı
  • Aile hikayesinde felç, göğüs ağrısı, kalp hastalığı varlığı. Kadınlar için; doğum sırasında yüksek tansiyon, preeklamsi ve şeker hastalığı hikayesi.

Yapılacak testler ve tanı konulması:

Eğer akut koroner sendrom belirti ve bulgularınız var ise doktorunuz bu bulgular kalp krizine mi bağlı yoksa göğüste bu rahatsızlık hissini yaratan başka bir durum mu var bunu tespit etmek için size bazı tetkikler ve testler yapacaktır. Eğer doktorunuz sizde kalp krizi olduğunu düşünüyorsa size yapılacak ilk iki test şunlardır;

  • Elektrokardiyogram (EKG) :

Akut Koroner Sendrom

Kalp krizinin tanısında kullanılan ilk test ekg'dir. Bulgu ve belirtileriniz sorulurken sıklıkla hemen EKG'nizde çekilir. Bu testte cildinize bağlanan elektrotlarla kalbinizin elektriksel aktivitesi kaydedilir. Kalbinizin elektriksel uyarıları dalgalar şeklinde monitörde görülür yada bir kağıt üzerine basılır. Hasar görmüş kalp kası nedeniyle kalbin elektriksel uyarıları normal olarak iletilemediği için ekg kalp krizi geçirmiş olduğunuzu yada geçiriyor olduğunuzu gösterebilir.

  • Kan testleri :

Kalp krizi nedeniyle kalbinizin dokusu hasar gördüyse ölen kalp kası hücreleri içerisinden kalp enzimleri kanınıza sızmaya başlar. Acil serviste bu enzimlerin kanınızda olup olmadığının tespiti için kanınız alınır.

Doktorunuz bu testlerinizin sonuçlarına bakarak durumunuzun ciddiyetini tespit eder. Kan sonuçlarınızda kalp krizi enzimleriniz yükselmediyse ve göğüs ağrınız geçtiyse kalbinizin kan akımını tespit etmek için ek testler yapılır. Eğer test sonuçlarınız kalp krizi geçirdiğinizi veya kalp krizi geçirme ihtimalinizin yüksek olduğunu gösterirse hastaneye yatışınız yapılır ve sonrasında koroner anjiyografi gibi daha invazif testler yapılır.

Doktorunuz kalp kas dokusunun kalp krizi sonucunda hasarlanmasını tespit için yada şikayetlerinizin başka bir hastalık sonucu oluşup oluşmadığının tespiti için başka tetkikler, testler isteyebilir. Bu tetkikleri, testleri sıralayacak olursak;

  • Ekokardiyogram :

Doktorunuz kalp krizi geçirmediğinize karar verdiyse veya kalp krizi geçirme riski düşük ise hastaneden taburcu olmadan önce muhtemelen ekokardiyografinizi yapacaktır. Bu yöntem ses dalgalarını kullanarak kalbinizin yapısını gösterir. Kalbin ultrasonografik yöntemle görüntülenmesidir. Asaya benzer transducer denilen bir cihaz jel kullanılarak göğsünüze konulur, kalbinize doğru tutulur ve ses dalgaları kalp dokusuna gönderilir. Kalbinizden yansıyan ses dalgaları elektronik olarak işlenerek kalbinizin video görüntüsü elde edilir. Ekokardiyogram, kalp krizi sonrasında hasara uğramış kalp dokusunu yada normal çalışmayan ve normal pompalama yapmayan kalp bölgesini belirlemede kullanılır.

  • Göğüs Röntgeni:

Göğüs filmi ile doktorunuz kalbinizin şeklini, boyutunu ve kalbin çevre damar yapılarını değerlendirir ve kontrol eder.

  • Nükleer tarama:

Bu test kalp dokunuzun kan akım problemini tespit etmeye yardımcı bir testtir. Kalp dokusu tarafından tutulan düşük miktarda radyoaktif madde kanınıza enjekte edilir. Özel kameralar kalp kası tarafından tutulan radyoaktif maddeyi tespit eder. Kalp kasında kanlanması az olan bölgelerde daha az radyoaktif madde tutulumu olur yada hiç tutulum olmaz. Nükleer taramada bu bölgeler siyah bölgeler olarak görülür. Bazen nükleer tarama testi göğüs ağrınız varken yapılır. Bu test strest testinin bir parçası olarak yapılmaktadır.

  • Bilgisayarlı Tomografik (BT) Angiografi :

BT anjiografi ile doktorunuz kalp arterleriniz tıkalı mı, kapalı mı kontrol eder. Bu minimal inzavif testte hastane önlüğünü giyecek ve BT cihazının masasına uzanacaksınız. Size radyoaktif (damarlarınızı x ışını altında görünür yapan, ışınetkin) bir madde damardan enjekte edilecek. Bundan sonra simit şeklinde BT cihazı kalp damarlarınızın durumunu tespit etmek için hareket ederek kalp damarlarınızın görüntülerini alacak. Sonra görüntüler değerlendirmesi için doktorunuzun ekranına gönderilecek. Bu test genellikle var olan kardiyak bulgularınızı kan değerleriniz ve elektrokardiyografiniz açıklayamadığında kullanılmaktadır.

  • Koroner Angiografi (Kardiyak kateterizasyon) :

Bu işlem damarlarınızdaki tıkanıklığı yada daralmayı gösteren bir işlemdir. Bu işlemde ince bir tüp (kateter) ile genellikle kasık damarınızdan girilip kalp damarlarınızın ağzına kadar ilerlenerek kalp damarlarınızı x-ışını altında görünür hale getirecek radyoopak madde damar içine enjekte edilir. Damarlarınız bu madde ile dolduğunda x ışını altında görünür hale gelir ve damarlarınızdaki tıkanıklık alanları tespit edilir. Bununla beraber bu işlemde doktorunuz kateteri damarda uygun yere getirerek damardaki tıkanıklığa müdahale edip tıkanıklığı açabilir. Anjioplastide kalp damarları içinden geçen minik balonlar kullanılarak tıkalı alanlar genişletilir. Sıklıkla damar açıklığını sağlamak, geniş tutmak ve gelecekte yeniden tıkanmayı önlemek için darlık olan bölgeye stent (çok ince metalik tellerden yapılmış silindirik kafes) yerleştirilir.

SP83sJ.png

  • Egzersiz Stres Test :

Kardiyak belirtilerinizden günler yada haftalar sonra egzersiz stres testine tabi tutulabilirsiniz. Stres testi kalbinizin ve kan damarlarınızın egzersize nasıl yanıt verdiğini göstermektedir. Egzersiz stres testi; koşu bandında koşarak, egzersiz bisikletinde pedal çevirerek yada kalbinizi egzersiz yapıyor gibi uyaran ilaçların verilmesi ve kalbinizin uyarılması ile yapılabilir. Stres testi doktorunuza sizin uzun dönem tedaviniz ile ilgili karar vermede yardımcı olur. Doktorunuz nükleer stres testide isteyebilir. Bu test stres testi ile aynıdır. Fakat egzersiz sırasında damarınızdan radyoaktif madde verilerek özel görüntüleme yöntemleri ile kalbinizin detaylı görüntüleri elde edilir.

Tedaviler ve ilaçlar :

Akut koroner sendrom tedavisi damarlarınızdaki tıkanıklığın şekline, oranına, belirti ve bulgularınıza göre farklılıklar gösterir.

  • Aspirin :

Aspirin, kan pıhtılaşmasını önleyerek tıkanmış kan damarından kan akımının devam etmesini sağlar. Akut koroner sendrom şüphesi olan hastalara ilk verilecek ilaçlardandır. Aspirini çiğneyerek almalısınız. Bunun nedeni çiğneyerek alınan aspirin kan akımına daha hızlı karışmaktadır. Doktorunuz sizde akut koroner sendrom tanısı koyarsa günlük 81 miligram aspirin almanızı önerecektir.

  • Trombolitikler:

Pıhtı avcısı denilen bu ilaçlar damarınızda tıkanıklık yapan pıhtının eritilmesine yardımcı olan ilaçlardır. Eğer kalp krizi geçiriyorsanız kalp krizi sonrası trombolitik ilaçları ne kadar erken alırsanız, kalbinizin hasarlanma oranı o kadar az, kurtulma oranınız ise o kadar fazla olur. Bununla beraber kardiyak kateterizasyon laboratuvarı olan bir hastaneye yakınsanız, genellikle trombolitik tedavi yerine acil anjioplasti ve tıkalı damarınıza stent konularak tedavi edilirsiniz. Pıhtı eritici tedavi genellikle hasta kardiyak kateterizasyon laboratuvarına uzaksa ve hemen angiografi yapılamayacaksa uygulanır.

  • Nitrogliserin:

Bu tedavi kan damarlarınızı genişleterek kalbinizin kanlanmasını yeniden arttırır ve kardiyak ağrınızın tedavi edilmesini sağlar.

  • Beta Blokerler:

Bu ilaçlar kalp kasınızı rahatlatır, kalp hızınızı azaltır, kan basıncınızı (tansiyon) düşürür. Bu yollarla kalbinizin ihtiyacını azaltır. Beta blokerler kalbinizin kan akımını arttırır, Göğüs ağrısı ve kalp krizi sırasında kalbinizin uğrayacağı potansiyel zararı azaltır.

  • Anjiotensin Dönüştürücü Enzim (ADE) Blokerleri ve Anjiotensin Reseptör (AR) Blokerleri :

Bu ilaçlar kalbinizden çıkan kan akımının daha rahat olmasını sağlayan ilaçlardır. Doktorunuz; ADE ve AR blokerlerini size kalbinizin pompalama kapasitesini azaltan ileri ya da orta düzey kalp krizinde reçete eder. Bu ilaçlar kan basıncınızı azaltır ve sizi 2nci kalp krizinden korur.

  • Kalsiyum kanal blokerleri:

Bu tedavi kalbinizde gevşemeye neden olur. Kalbinize daha fazla kan gelmesini sağlar ve kalbinizden daha fazla kanın daha rahat çıkışını sağlar. Kalsiyum kanal blokerleri genellikle beta bloker ve nitrogliserin aldıktan sonra rahatlamayan dirençli bulguları olan hastalarda kullanılır.

  • Kolesterol düşürücü ilaçlar:

Yaygın olarak kullanılan kolesterol düşürücü ilaçlar statinlerdir. Statinler kolesterol seviyenizi düşürür, damarlarda yağlı plak oluşumunu azaltır, bu yağlı plakları stabilize eder ve plakların rüptüre olma ihtimalini azaltır.

  • Pıhtı oluşumunu önleyen ilaçlar:

Clopidrogel veya prasugrel gibi pıhtı oluşumunu önleyici ilaçlar kanınızda pıhtılaşmayı sağlayan kan plateletlerinizin bir araya gelerek pıhtı oluşturmasını önler. Bununla beraber clopidrogel kanama riskinizi arttırır. Özellikle herhangi bir cerrahi işleme tabi tutulacaksanız mutlaka bu durumunuzu sizle ilgilenen sağlık çalışanlarına bildirmelisiniz.


Cerrahi ve diğer prosedürler :

Eğer ilaç tedavisi kalbinizin kan akımını düzeltmeye yeterli olmadı ise doktorunuz size şu işlemlerden birisini önerecektir.

  • Anjioplasti ve stent konulması:

Bu işlemde doktorunuz uzun, ince bir tüpü (kateter) damarınızda tıkalı olan alana yerleştirir. Bu tüpün içerisinden üzerinde sönük bir balon olan tel darlık bölgesine kadar ilerletilir. Daha sonra balon şişirilerek darlık bölgesi genişletilir. Bu işlem sonrasında bu darlık bölgesi açık kalsın diye darlık bölgesine stent (çok ince metalik tellerden yapılmış silindirik kafes) yerleştirilir.

Akut Koroner Sendrom

  • Koroner by-pass cerrahisi:

Bu işlem kalbin yeniden kanlanmasını sağlamak için cerrahi yoluyla başka bir damar kullanarak tıkalı damarın geçilerek kalbin kanlanmasının yeniden sağlanması işlemidir.


Hayat şekliniz ve özel hayatınızda yapmanız gerekenler:

Akut koroner sendromdan korunmak yada var olan şikayetlerinizi azaltmak için hayat şeklinizde düzenlemeler yapabilir ve adımlar atabilirsiniz.

* Sigarayı bırakın:

Eğer sigara içerseniz kalbinizin sağlıklı olarak çalışmasını durdurmaya başlarsınız. Eğer sigarayı bırakamıyorsanız, sigarayı bırakmak için doktorunuzdan destek isteyin. Bunun yanında sigara içenlerin yanında duman altı olmayın, ikincil içici olmamaya çok dikkat edin.

* Kalp ile dost diyet uygulayın:

Doymuş yağlar ve kolesterolden zengin diyet kalp damarlarınızda tıkanıklığa neden olur. Yemekleriniz konusunda doktorunuz ve diyetisyeninizin tavsiyelerine uyun. Tam tahıllı gıdalar, yağsız et, düşük yağ içerikli mandıra ürünleri, meyve ve sebze yiyin. Doymuş ve trans yağ asitlerini kısıtlayın. Gıdalarla aldığınız tuz miktarını azaltın.

* Aktif olun :

Fiziksel aktivite ve düzenli egzersiz sizin akut koroner sendrom riskinizi azaltır. Egzersiz; sizin sağlıklı kilo vermenizi ve sağlıklı kiloda kalmanızı sağlar, şeker hastalığınızı, yüksek kolesterolünüzü, hipertansiyonunuzu düzenler. Egzersiz aşırı olmamalıdır. Örnek olarak haftanın 5 günü, günde 30 dakika yürüyüş sağlığınızı geliştirir. Hatta 30 dakika 10'ar dakikalık 3 parçaya bölünebilir. Fiziksel aktivite sadece koşu bandında yürüme yada jimnastik salonunda spor yapmak manasına gelmez. Bahçe işleri ile uğraşmak, dans etmek ve ev işleri yapmanızda kalp damar hastalığı riskinizi azaltır. Eğer aktivite göğüs ağrınızı tetikliyorsa istirahat edin, yavaşlayın ve doktorunuza ağrınızla ilgili hemen haber verin.

* Kolesterol seviyenizi kontrol ettirin:

Doktorunuz kanalıyla kolesterol seviyenizi düzenli olarak kontrol ettirin. Kolesterolünüz istenmeyen seviyelerde yüksek ise doktorunuz size kolesterol seviyenizi düşürmek ve kalp damar sağlığınızı korumak için diyet değişikliği ve ilaç tedavisi önerebilir. Kalp damar sağlığınız için total kolesterol seviyenizin 200 mg/dl altında, yüksek dansiteli lipoprotein seviyenizin (HDL yada iyi kolesterol) erkekler için 40 mg/dl, kadınlar için 50 mg/dl üzerinde olması tavsiye edilmektedir. Düşük dansiteli lipoprotein (LDL yada kötü kolesterol) seviyeleriniz kalp damar hastalığı riskinizle alakalıdır. Düşük kalp damar hastalığı riski olanlarda LDL kolesterol seviyesinin 130 mg/dl altında olması, orta düzeyde kalp damar hastalığı riski olanlarda ise LDL seviyesinin 100 mg/dl altında olması, kalp krizi geçirmiş, yüksek kalp damar hastalığı riski olanlarda ise LDL seviyesinin 70 mg/dl altında olması tavsiye edilmektedir.

* Kan basıncınızı, tansiyonunuzu kontrol edin :

Kan basıncınızı en az 2 senede 1 kez kontrol ettirin. Kalp hastalığı hikayeniz ve yüksek kan basıncınız varsa doktorunuz daha sık aralarla kontrol önerebilir. Normal kan basıncı 120/80 mmhg'dan düşük olan tansiyon değerleridir.

* Kilo kontrolü :

Kilo vermek kalbinizi kuvvetlendirir, kolesterolünüzün düşmesine, tansiyonunuzun düzelmesine katkıda bulunur, şeker hastalığınızın düzene girmesini sağlar. Kilo vermeniz akut koroner sendrom riskinizi azaltır.

* Stres yönetimi :

Kalp krizi riskinizi azaltmak için günlük aktivitelerinizdeki stresi azaltın. İş kolik davranışlarınızı gözden geçirin. Hayatınızdaki stres dolu olayların üzerinde durun, bu olayları hayatınızda minimize edin. Bunu yapmak için sağlıklı yollar bulun. Duygusal stres kalbinizdeki inflamasyonu arttırır, damarlarınızdaki plağın yırtılma ihtimalini arttırır.

* Ilımlı miktarda alkol kullanın:

Günlük 1- 2 bardak alkollü içecek içmek tansiyonunuzu yükseltir. Gerekli ise alkol alım miktarınızı azaltın. Eğer alkol almak istiyorsanız ılımlı bir miktarda alkol kullanın. Sağlıklı erişkinler için günlük alınabilecek alkol miktarına değinecek olursak; 65 yaşından yaşlı erkeklerde ve tüm yaşlardaki kadınlarda günlük 1 alkollü içecek, 65 yaşından genç erkeklerde ise günlük 2 alkollü içeceğe kadar kullanılabilir. Peki bir içecek ne demektir? 1 içecek 360 mililitre biraya, 120 mililitre şaraba yada 45 mililitre %40 alkol içeren bir alkollü içeceğe eşittir.


Korunma:

Akut koroner sendromdan korunmak için hayat şeklinizde değişiklik yapmalısınız. Hayatınızda yukarıda sıralanan değişiklikleri yaparsanız akut korner sendromun bulgularının azalmasını sağlayabilirsiniz. Hatta ortaya çıkmasınıda önleyebilirsiniz. Sağlıklı bir yeme alışkanlığınız olsun, haftanın 5 günü günde en az 30 dakika ekzersiz yapın, kolestrol seviyenizi ve tansiyonunuzu kontrol ettirmek için doktorunuzu düzenli olarak görün ve son olarakta sigara içmeyin.


Kaynak: Mayo Clinic


Bu yazı Dr. Gökhan Şahin tarafından yazıldı ve 9595 kere izlendi.


Yorumlar

Yükleniyor...


İlgili Makaleler